Kanada Başbakanı Mark Carney, Davos Zirvesi’nde yaptığı çarpıcı konuşmada mevcut küresel sistemin iflas ettiğini ve artık yeni bir gerçekliğin kabul edilmesi gerektiğini vurguladı. Carney konuşmasına, dünya düzenindeki kopuştan ve büyük güçler arasındaki jeopolitiğin artık hiçbir sınır tanımadığı acımasız bir dönemin başladığından söz ederek giriş yaptı. Ona göre kurallara dayalı düzen hikâyesi kısmen sahteydi ancak Amerikan hegemonyasının sağladığı bazı nimetler nedeniyle bu kurgu herkes için faydalıydı. Ancak artık bu dönemin sona erdiğini belirten Carney, Kanada’nın vitrindeki o eski tabelayı indirdiğini ve eski düzenin yasını tutmanın anlamsız olduğunu ifade etti.
“Yalan İçinde Yaşamak” ve Tabelayı İndirmek
Konuşmasında Çek muhalif Václav Havel’in “Güçsüzlerin Gücü” adlı eserine atıfta bulunan Carney, komünist sistemde bir manavın inanmadığı halde vitrinine astığı “Dünyanın bütün işçileri, birleşin!” sloganına benzettiği mevcut uluslararası düzeni eleştirdi. Ülkelerin yıllarca “kurallara dayalı düzen” tabelasını astığını, ritüellere katıldığını ancak sistemin aslında en güçlülerin kendilerini kurallardan muaf tuttuğu bir yapı olduğunu bildiklerini söyledi. Carney’e göre, entegrasyonun artık karşılıklı fayda yerine bağımlılık ve zafiyet yarattığı bir dünyada, bu yalanı sürdürmek imkansız hale geldi.
Stratejik Özerklik ve Kaleler Dünyası
Carney, büyük güçlerin ekonomik bütünleşmeyi bir silah gibi kullandığı, gümrük vergilerinin ve finansal altyapının baskı aracına dönüştüğü bir dönemde olduğumuzu vurguladı. Bu durumun birçok ülkeyi enerjide, gıdada ve finansta stratejik özerklik aramaya ittiğini belirten Başbakan, herkesin kendi kalesini kurduğu bir dünyanın daha yoksul ve kırılgan olacağı uyarısında bulundu. Ancak Kanada’nın bu yeni gerçekliğe uyum sağlamak zorunda olduğunu ve stratejik duruşunu kökten değiştirdiğini açıkladı.
Kanada’nın Yeni Yolu: Değer Temelli Realizm(?)
Kanada’nın yeni yaklaşımını “değer temelli realizm(?)” olarak tanımlayan Carney, hem ilkeli hem de pragmatik olacaklarını duyurdu. Buna göre Kanada, egemenlik ve insan hakları gibi temel değerlere bağlı kalırken, her ortağın bu değerleri paylaşmadığı gerçeğini de kabul ederek geniş bir angajman stratejisi izleyecek. Carney, hükümetinin içeride ekonomiyi ve savunma sanayisini güçlendirmek için bir trilyon dolarlık yatırım hamlesi başlattığını, dışarıda ise AB, Çin, Katar ve ASEAN gibi farklı aktörlerle “değişken geometri” adını verdiği esnek koalisyonlar kurduğunu belirtti.
Orta Ölçekli Güçlere Çağrı
Konuşmasının sonunda orta ölçekli güçlere seslenen Kanada Başbakanı, masada olmayanların menüde yer alacağını hatırlatarak ortak hareket etme çağrısı yaptı. Büyük güçlerin tek başına hareket edebileceğini ancak orta güçlerin bir hegemonla tek başına pazarlık yaptıklarında zayıf kalacaklarını ifade etti. Carney, Kanada’nın enerji kaynakları, kritik maden rezervleri ve eğitimli nüfusuyla bu yeni dönemde “rol yapmayı bırakıp gerçeği adlandırarak” kendi yolunu çizdiğini ve bu yolda yürümek isteyen tüm ülkelerle iş birliğine açık olduklarını belirterek sözlerini tamamladı.
