اَلَّذٖي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيٰوةَ لِيَبْلُوَكُمْ اَيُّـكُمْ اَحْسَنُ عَمَلاًؕ وَهُوَ الْعَزٖيزُ الْغَفُورُۙ
O, hanginizin daha güzel işler yapacağını sınamak için ölümü ve hayatı yarattı. O, mutlak güç sahibidir, çok bağışlayandır. (Mülk Suresi 2. Ayet)
Bu ayette insanın sorumluluğu dile getirilmektedir. Mülk Allah’ındır. O, mülkünde kimseyi ortak kabul etmez. O’nun mülkünde biz kiracıyız. Allah, insanı niçin yarattığını anlatıyor. Hayat bir sınavdır. Hayat bir ticarettir. Kimin ne yaptığının ve ne yapmadığının gözlendiği bir sınavdır. Bunu idrak için insanın, bir nebze de olsa, düşünüp anlamaya çalışması gerekmektedir.
Ayrıca, Allah, Ankebut Suresi 2. ayette: “İnsanlar, ‘inandık’ demekle, imtihana tabi tutulmadan bırakılacaklarını mı sandılar?” der. 3. ayette ise: “Andolsun, biz onlardan öncekileri de imtihana tabi tuttuk. Allah, doğru söyleyenleri mutlaka bilir, yalancıları da mutlaka bilir.” ifadesini kullanır.
İnsanların dünyaya gelişi, bir imtihandır. Bu imtihanın kolay olanı da vardır, zor olanı da. Ancak Allah, Kuran’da, insanın taşıyamayacağı bir yükü ona yüklemeyeceğini bildiriyor. Bu konuda Bakara Suresi 286. ayette şöyle buyrulmaktadır: “Allah, kimseye taşıyamayacağı bir yük yüklemez.”
Bir başka ayette ise, Bakara Suresi 214. ayette: “Yoksa sizden öncekilerin başına gelenler, sizlerin de başına gelmeden önce, sizler de imtihandan geçmeyecek misiniz?” (Bakara Suresi 214)
İmtihanlar, bazen mal, bazen de evlat gibi sevdiklerimizden olabilir. Bunları sabırla ve Allah’ın bir imtihanı olarak görmemiz gerekir. Bu konuda Enfal Suresi 28. ayette şöyle buyurulmuştur: “Mal ve evlatlar, sizin için bir imtihandır.”
Dünya malı da bir imtihandır. Taha Suresi 131. ayette, Allah: “Dünya malı, sizin için bir fitnedir.” diye belirtmektedir. Allah, yaptıklarınızı sınamak için hayatı yaratmıştır. Hud Suresi 7, Kehf Suresi 7, Mülk Suresi 2. ayet, ve benzeri ayetlerde bu konuya değinilmektedir.
İnsan, hayır ve şerle imtihan edilir. Araf Suresi 7. ayet ve Enbiya Suresi 35. ayette, hayatın bir imtihan olduğu ifade edilmiştir. Bu ve benzeri ayetler, insanın yaratılış amacını anlatmaktadır. Yaratılış amacı, bir imtihandır. Allah, iyi ve kötü davranışları ayıran ve bu davranışları doğru şekilde değerlendiren yüce Allah’tır. İyi olanları ödüllendirir, kötü olanları ise cezalandırır. Hak ve batıl, Allah’ın iradesine bağlıdır.
Bu kadar ayeti sıraladıktan sonra şunları söyleyebiliriz:
Ölüm ve hayat Allah’tandır. İnsana iyilikte, kötülükte yapabilme imkanı veren Allah’tır. Yaratılış maksatsız değildir. Bilakis imtihan etmek için yaratılmıştır. Bununla beraber imtihan olan insanoğlu için, hangi davranışın iyi hangi davranışın kötü olduğunu belirleyen de Allah’tır. İyi olan ile de kötü olan ile de imtihan ediliyoruz. Hak ve batıl gibi. İnşallah imtihanı kazananlardan oluruz.
