Dinlerin bağlıları zayıfladıklarında ümitlerini kaybettiklerinde hep kurtarıcı üstün yeteneklere sahip kendi topluluklarını kurtaracak bir Mesih bekleme akidesi geliştirmişlerdir. Bu canlı tutabilmek için bekledikleri kişiyi gizemli,efsunlu,doğa üstü yetenekler atf etmişlerdir. Bu kurtarıcı beklentisinden neredeyse istinasız hiçbir din yakasını kurtaramamıştır.Yahudilikten, Hıristiyanliğa ve ne yazık ki İslam dininin bağlıları da bu kurtarıcı akidesinden yakalarını kurtaramamıştır.
Konumuz bakımından Yahudilik dinide Yahudi tarihi boyunca çok sayıda “Mesihi hareket”kendi süreci içiresinde görülmüştür. Sizlere tavsiye edeceğimiz kurtarıcı Mesih inancını teşkil eden “Dönmeler(Sabatayistler)Tarihi” kitabında türlerinin içerisinde etkisi geniş kitleleri etkilemiş ,Osmanlı imparatorluğu içerisinde derin etkiler uyandırmış, Yahudi dünyasında derin etkileri ve tepkileri beraberinde getirmiş, etkileri hala günümüz Türkiyesinde devam etmekte olan Sabatayistler incelenmeye değer, ilmi kriterlere çok dikkat edilmiş belge ve bilgilerine itina edilmiş, Prof. Dr.Abdurrahman Küçük tarafından kaleme alınmış değerli bir çalışma ile bizlerin gündemimize sunulmustur.
Kitap 5 bölümden oluşmuştur :
1.Bölümde: Hz peygamber döneminde Müslümanlar ve Yahudiler arasında ki ilişkiler;Türkler ve Yahudilerin ilişkileri, Yahudilerin 1492 İspanya zulmünden sonra Osmanlı topraklarına yerleştirilmesi incelenmekte.
2. Bölümde:Mesihlik ve Mehdilik konusu, irdelenmekte. Yahudilikte Mesih ve Kabala, Mesih’in beklenmesi, Mesih’in gelme şartları , Hristiyanlık ve İslam’da Mesih ve Mehdi anlayışı incelenmekte.
3.Bölümde : Mesihlik ve Dönmelik terimleri ve aralarında ki münasebet irdelenmetedir.
4. Bölümde : Sabatay Sevi ve Mesihliği ile ilgili gelişmeler; Sabatay Sevi’nin adı, menşei,gençliği,Mesihlik iddiası,Sabatay Sevi’nin Müslüman olması,Sabatay Sevi’nin prensipleri,Sabatay Sevi’nin ölümünden sonraki durum ve gruplar, umumi olarak dönmelerin inanç,adet,an’ane ve bayramları anlatılmaktadır.
5. Bölümde: Son yüzyıl ve günümüzde Türkiye’de dönmeler üzerindeki tartışmalar anlatılarak kitap nihayete ermektedir.
Görünüşte ölüm korkusu ile İslam’ı seçen fakat gizli din taşıyan ve bu ugurda prensipler akideler gizlilik oluşturan dönmeler cumhur,yet dönemi ile birlikte adlarından sıkça söz ettiren , Cumhuriyet döneminde bu gizli toplum medyada sanatta is hayatında etkili konumlarda olup kapalı bir yapı içerisinde varlıklarını devam ettirmişlerdir.
Bu kitapta “ Kimler Sabatayistir?” sorusuna net bir cevap ,” Sabatayistler listesi “verilmemektedir. Dönmelerin nasıl bir inanç;akide ,ibadetleri, gizli yapılarını neden ısrarla korudukları vb gibi konular işlenmektedir.
Okunmasında yarar gördüğümüz bu değerli kitabı siz Venhar Dergisi okuyucularına tavsiye ediyoruz. Umarız okunmaya değer bir kitapmış diyebileceğiniz kitabı tavsiye etmişizdir.
Selam ve dualarımızla.
Alaaddin Aydın
