Bu yazımızda öncelikle ve ilk olarak Kur’an’ın ve sünnetin yani İslam’ın genel olarak insan hayatına bakışını ele alacağız. Allah’ın arzı olan yeryüzünü nasıl düzenlememiz gerektiğini, Kur’an’ın insan fiillerine müdahale edip etmediğini, eğer Allah tüm fiillerimizi iyi veya kötü olarak kayıtlara geçiriyorsa (ki öyle) bizim nasıl bir yol ve yöntem izlememiz gerektiğini, insanın diğer insan ve tabiatla olan ilişkisini ve tüketirken nasıl tüketmemiz ve nelere dikkat etmemiz gerektiğini anlamaya çalışacağız. Tabi ki İslam’ın doğrularını anlamaya çalışırken aynı zamanda hayatımıza 31 yıl önce giren ve BM doğumlu olan Cop31’i de anlamaya, tanımaya çalışacağız. BM denen (Batı patenli benmerkezci, kapitalist, ruhsuz) kuruluşu şeklen de olsa her insan tanımaktadır. Batının ve BM’nin insana ve topluma dayattığı yaşam biçimini, tüketim kültürünü, israf anlayışını yine İslam’la mukayese ederek anlamaya çalışacağız. Burada şunun altını da kalın çizgilerle çizmemiz gerektiğine inanıyoruz. Eğer kötü yani münker, kerih ve pis olan şeyi doğru anlamazsak Hak olanı, doğru ve temiz olanı da anlayamayız. Yani iyi ve kötünün anlaşılması ikisinin de doğru anlaşılmasına bağlıdır. Aksi halde eşyayı ait olduğu yere koymamış ve zulüm işlemiş oluruz.
İslam ve İsraf:
İklim değişikliğini hak ettiği yere koyabilmek için biz özellikle israf ve müsrif kelimelerini seçtik. Çünkü israf ve müsrif kelimeleri Kur’an’ın çok değer verdiği ve Müslüman’ın hayatında olmazsa olmaz kelimelerdir. İnsanlığın zaman zaman unuttuğu bu kelimelerin üzerindeki toz alınmalı ve mutlaka hak ettiği değeri görmelidir. İsraf kelimesinin sözlük anlamı olarak; “sahip olunan her türlü imkanın, malın, zamanın veya kaynağın gereksiz yere, lüzumundan fazla ve faydasızca harcanması, saçıp savrulması veya ziyan edilmesidir”. Yani kökeni Arapça olan israf kelimesinin tanımına göre bu tanıma giren her kişi, kurum veya devlet bu kelimeden türetilmiş bir sıfat olan müsriflik vasfını kazanmış oluyor.
Müsriflik ise yine sözlüklerde, “sahip olduğu malı, parayı, zamanı veya her türlü imkânı gereksiz yere, ölçüsüz ve boş yere harcayan, tutumsuz ve savurgan kimse anlamına gelir”. Demek ki, meramımızı anlatabilmek için ister israf kelimesini istersek müsrif kelimesini kullanabiliriz. Fakat İsraf genel bir tanımlama olurken müsrif daha özele indirgenerek bir kişiye, bir kavme veya guruba söylenebiliyor. Bunun en güzel örneği de ölülerimize bolca okuduğumuz ama ölü kalplere bir türlü okuyamadığımız Yasin suresinin 19. Ayetidir.
Hatırlarsanız Yasin suresinin 13. Ayetinden itibaren anlatılan isimsiz elçilerin kıssasını Rabbimiz biz kullarına haber veriyor ki; acaba ibret veya öğüt alırlar mı diye. Elçileri ölümle tehdit eden ve uğursuzlukla suçlayan ama taşkınlıkta ve azgınlıkta haddi aşan bu kavme, elçilerin verdiği cevap bize müsrifliğin tanımını en güzel şekilde yapmaktadır. Söz konusu olan 19. Ayette “Hayır, siz (Musrifûn) aşırı giden bir kavimsiniz”derken, Araf Suresi 31.ayette ise ve farklı bir bağlamda “Ey Adem oğulları! Namaz kıldığınız, İbadet ettiğiniz her yerde temiz ve güzel elbiselerinizi giyin. Yiyin. İçin fakat israf (Musrifîn) etmeyin. Çünkü Allah israf edenleri sevmez” der. Yine İsra suresi 26-27.ayetlerde yüce Rabbimiz Peygamberimizin şahsında tüm İslam Ümmetine hitaben yiyip içmemizi ama infak etmemizi, fakiri fukarayı da gözetmemizi söylüyor. Ayetin devamında ise bir emir olarak; “Saçıp savurmayın eğer saçıp savurursanız şeytanla kardeş olursunuz” diyor. Düşünün ki Allah için harcarken (infak) bile bir dengeden bahseden Rabbimiz var.
Biz, Kur’an ayetlerinden sadece bir kaçına değindik. Bu ayetlere muhatap olan ve ümmetine ve tüm insanlara Allah tarafından üsve-i hasene olarak gösterilen Allah’ın Rasulü elbette ki israf konusunda en hassas olan ve müsriflikten en çok sakınan şahıstı. Bunu anlamak için tabi ki O’nun sîretini doğru okumamız lazım. Mesela Nebi(sav)’e atfedilen ve hadis olduğu söylenen bir söz “Denizde veya nehirde bile olsanız suyu gereksiz yere harcamayın”. Bu söz, sahih hadis olmasa bile içerik olarak Allah Rasulü’nün farklı düşüneceğini sanmıyoruz. Hayata böyle bakan, israfı bu şekilde yorumlayan ve demek ki ben suyu hoyratça kullanarak dilediğim gibi abdest alamam, dilediğim gibi kullanamam diyen bir anlayışı İslam’dan başka hiçbir düşüncede, hiçbir İdeolojide, hiçbir liderde ve (sıfır atık vakfına vurgu) hiçbir vakıf başkanında bu anlayışı bulamayız. Mesela Buhari’de geçen bir hadiste “Yiyin, için, giyinin ve tasadduk (infak) edin. Fakat israf ve kibirden sakının”. Kur’an’a gayet uygun düşen bu hadisi dikkatli okursak Rasulüllah müsriflik yapmak yerine maldan vermeyi söylerken israfı ve kibri de yan yana zikrediyor ki bu ifade gerçekten çok anlamlı. Çünkü kibirli bir insanın müsrif davranışlar sergilemesi kadar doğal bir şey yok.
Buraya kadar kısa da olsa anladık ki İslam’ın israf konusunda hayata bir bakışı, bir müdahalesi, bir emri ve bir tavsiyesi var. Yani İslam diyor ki, ey Müslüman olduğunu iddia eden kişi, gurup, kavim, devlet, devlet başkanı veya devlet erkanı dediğimiz zümre; siz gerçekten Allah’a iman ettiğinizi söylüyorsanız istediğiniz gibi tüketemez, istediğiniz gibi konuşamaz, istediğiniz gibi harcayamaz, her gün yeni bir renk ve modelde istediğiniz giysileri giyemez, sırf iktidarda kalmak için aldatıcı kelimelere baş vurup hamaset yapamaz, kapitalizmin ilk amentüsü olan reklamı veremez, büyük bir israf ve haram olan popülizmi yapamazsınız. Çünkü en başta toplumun imkanlarını ve Allah’a ait olan zamanı çarçur ediyorsunuz. Eğer bunu mutlaka yapmanız gerekiyorsa o zaman İslam’ın kavramlarını kullanmayacak ve Allah’ın dinini dilinize dolamayacaksınız.
COP 31:
“Cop” olarak şöhret kazanan kelimenin açılımına kısaca bakmakta yarar var. Kısa adı Cop (Conference of the Parties kelimelerinin baş harflerinden oluşmaktadır) olan kelimenin kökeni İngilizcedir ve dünya kamuoyu bu kelimeyi 31 yıldır sürekli duymaktadır. Tıpkı Müslümanların hiçbir zaman işine yaramayan BM kelimesini 76 yıldır duyması gibi… Cop Kelimesinin Türkçe karşılığı olarak “Taraflar Konferansı” anlamına geldiğini Hürriyet gazetesinin internet sitesinden öğrendiğimi söyleyebilirim. Cop BM iklim değişikliği çerçeve sözleşmesini imzalayan devletlerin tümünü temsil eder. İşin ilginç yanı bu kuruluşun ekini ve nesli (Bakara: 205) bozan bozguncu bir yapı olmasına rağmen “hayır biz ıslah edicileriz” (Bakara: 11) demeleridir.
Bu toplantıyı yapan devlet ve devlet başkanlarına sormak lazım bugün yeryüzünde akıllara durgunluk verecek boyutlardaki kimyasal silahları mazlum insanların üzerine boca eden sizler değil misiniz? Tüm yerküreyi silahlanma yarışına sokan sizler değil misiniz? Gazzeli mazlum canlarımızın üzerine zehir yağdıran Siyonistlerin kirlettiği tabiat ve yok ettiği tüm doğallık size ne anlatıyor acaba? Ha hakkınızı yemeyelim, bir kınama metni yayınladınız, zaten bizde aynı şeyi yapıyoruz ama biz en şiddetli şekilde kınıyoruz. Sözün kısası siz ve sizin gibiler insanlarla alay ediyorsunuz.
İklim değişikliği diye (şahsen buna ikna olmuş değilim) bir hakikat varsa eğer bu tamamen sizin eseriniz. Çünkü teknolojide sınırı aştınız. Silahlanmada sınırı aştınız, üretimde sınırı aştınız, tüketimde sınırı aştınız, özgürlükte hiç ama hiç kimseyi tanımadınız ve ürettiğiniz kozmetik ürünlerle hem kendiniz Allah’a tuğyan ettiniz hem de tüm insanlığı bu tuğyana sevk ettiniz. Ama haklısınız çünkü kapitalist, laik ve demokrasinin genetiğinde bunlar var ve bunların varlığıyla beslenir ve semizleşir. Dolayısıyla yaptığınız aşırılık ve azgınlık inandığınız şeyin kendi doğasına uygun, tıpkı Yasin suresinin bize öğrettikleri gibi her alanda müsrifsiniz. Ve bu müsrifliği tüm İslam coğrafyasına yaydınız ve kabullendirdiniz. Gerçekten israf ve müsriflik özellikle de İslam dünyasında tam olarak anlaşılmadığı müddetçe insanlık kurtuluşa eremez. Sırf kendi egosu için insanlardan sömürdüğü alın terini istediği gibi sarf eden, istediği gibi tüketen bir zihniyetten insanlığın kurtuluşu beklenir mi? Tüm milli gelirini adam öldürmeye yatıran küresel kapitalist medeniyetten israftan ve zulümden başka ne beklenir ki? Ya bu düşünceye payanda olan ve gönüllü taşeronluk yapan, adı Müslüman ismiyle anılanlara ne demeli! Daha açık söylersek Batının muadili konumuna gelen İslam ülkelerinin düştüğü duruma ne demeli?
Teknoloji adına uçurduğunuz uçaklardan çıkan gazları, Müslüman katliamı için ateşlediğiniz füzelerin atmosfere bıraktığı gazları, insanlığın baş düşmanı olan plastik ve naylon malzemeleri, beton yığınına dönüştürdüğünüz şehirleri, sınır tanımadan ürettiğinizi konferanslarınızda hiç konuşmuyorsunuz. Ama Allah’ın insanlık için var ettiği büyükbaş hayvanları metan gazı salıyor diye katletmeyi dahi düşünüyorsunuz. Bu nasıl bir atmosfer ve iklim koruma konferansı anlaşılır gibi değil. Neden kişi başına otomobil satmaya çalışarak ha bire üretiyor ve Allah’ın arzını kirletiyorsunuz da, bir sınırlama getirmiyorsunuz. Egzoz gazı hayvanların ürettiği metan gazından daha öldürücü, öyle mi?
Tüketimin her cinsinde haddi aşan insanlık şunu kafasına yerleştirmeli ki, bu tuğyanın baş mimarisi Batı’dır. Ama bu suçlamayı yaparak ve batıya küfrederek bir çözüme varamayız. Yapmamız gereken şey gönüllü figüranlık yerine ilkeli bir duruşla ehli küfür cenahıyla dostluğu kesmek. Bakın alışverişi demiyoruz, dostluk diyoruz. Çünkü kafiri dost edinmek Allah’a karşı açılmış bir savaştır. Allah’ın üzerimize yazdığı bir farza boyun eğip işittik ve itaat ettik demezsek Allah ve Rasulüne karşı savaş açmışız demektir.
Sıfır atık meselesine gelecek olursak söylenmesi gereken gerçekten çok şey var. Ama bunları bir yere kadar dillendirebiliyoruz. Sıfır atık kavramsallaştırması aslında bir Müslüman olarak çok beğendiğim iki kelimeden oluşuyor. Ancak bu söylemin toplumsal karşılığı olmadığı için sadece birilerinin reklam edilmesi ve adının yüceltilmesiyle insanların cambaza bakması sağlanıyor. Yukarıda dediğimiz gibi israf ve müsriflik İslam’ın hiç hoşlanmadığı şeyler fakat iliklerine kadar modern ideolojiye teslim olan ve İslam ahlakından uzaklaştırılan toplumu, önce buna hazırlamak gerekiyor. Yani önce altyapıyı hazırlayıp kamuda yaşanan israfın önüne geçeceksiniz ki akabinde sıfır atık projesini uygulamaya alabilesiniz. Ekranlarda reklamı yapılan sıfır atık söyleminin karşılığını kendi adıma yaşadığım şehrin, mahallenin, sokakların hiçbir yerinde göremiyorum. Yani sadece hamaset dinlediğimi düşünüyorum.
Diğer taraftan sıfır atık adı altında vakıflar kuruluyor tüm dünya bu projeye destek olmaya çağırılıyor, çok büyük reklam harcamaları yapılıyor ama sonuç bana göre fiyasko. Çünkü bu projenin gerçekten karşılığı yok. Hiçbir sınır tanımayan ve istediği kadar özgürlüğe sahip olan modern insanı dizginlemek artık imkansız. ‘İstediğin kadar üretebilir ve istediğin kadar tüketebilirsin özgürlüğü’ toplumu istediğim gibi inanırım, istediğim gibi yaşarım ve istediğim gibi inanırım sapkınlığına yoldaş etti. İşte bu mantıkla yetiştirilen ve İslam ahlakı yerine laik ve demokrasi ahlakıyla bezenen insanımızın hayatında sıfır atık veya israf kelimelerinin bir karşılığı var mı? Elbette ki burada genelleme yapmıyoruz çünkü bu birilerine haksızlık olur.
Ama biz burada İslam’dan, Kur’an’dan ahlaktan bahsetmenin yasak olduğu, fakat Kemalist ritüellerin yüceltildiği bir devlet yönetiminde sıfır atıktan bahsetmenin imkansızlığını vurgulamaya çalışıyoruz. Yani devleti israf üzerine inşa edilmiş Batıcı ve Kemalist bir toplumun, yaşam biçiminin sıfır atık gibi çok değerli bir söyleme baş eğmesi imkânsız. Çünkü yukarıda da değindiğimiz gibi geleneksel İslam toplumundan koparılan ve Batıya öykünen bir devlet sürekli büyümek, sürekli üretmek, sürekli tüketmek ve sürekli özgürleşmek zorunda. Bu da toplumun müsrifliğine, çürümesine ve geri dönüşü olmayan felaketlere gark olmasına sebep olmaktadır. Bu yanlış gidişattan kurtulmanın tek yolu kendi kodlarımıza dönmektir. Çünkü insanlığı kurtaracak tek reçete ve tek otorite var o da Allah’ın dini İslam’dır. Selam ve dua ile.
